Τά στοιχεία της Ελληνικής Μυθολογίας γιά τόν Πόντο δικαιώνονται καί επαληθεύονται σέ αρκετά σημαντικό βαθμό από σοβαρές ιστορικές καί επιστημονικές έρευνες. Αυτές γίνονται συνήθως από ξένους μελετητές, γιατί αυτοί, όταν μελετούν ιδίως ξένες υποθέσεις, έχουν τήν ευχέρεια νά σταθούν μακρυά από κάθε σκοπιμότητα καί νά ερευνούν μέ αντικειμενικότητα τήν αλήθεια.
Γιά τήν ιστορία του Πόντου, αφιερώνει ιδιαίτερες μελέτες ό γερμανός ιστορικός Fallmerayer. Πολλοί έλληνες συγγραφείς παραπέμπουν συχνά σ' αυτόν καί δανείζονται πολύτιμα στοιχεία από τά συγγράμματα του.
Παρ' όλα αυτά, δεν τόν αποκαλύπτουν ολότελα στό πλατύτερο ελληνικό αναγνωστικό κοινό. Είναι αποκρουστικές οί θεωρίες του γιά την καταγωγή των νεοελλήνων.
Διερωτώμαι, αν σέ μερικούς έλληνες συγγραφείς είναι απαράδεκτες καί οί θεωρίες του γερμανού αυτού ιστορικού γιά τόν ελληνισμό τού Πόντου, τόν όποιο συχνά υμνεί καί σημαδεύει τήν ελληνική φυλετική του καθαρότητα καί τήν ηρωική του πορεία μέσα στό χρόνο.
Στην ιστορία του γιά τήν αυτοκρατορία της Τραπεζούντας, ό Fallmerayer προτάσσει εκτεταμένη εισαγωγή. Σ' αυτήν ερευνά «τήν αρχαιότητα καί τή μοίρα» της πρωτεύουσας των Μεγάλο-Κομνηνών από τά παλαιότατα προϊστορικά χρόνια μέχρι τήν κατάληψη της Ανατολής από τούς Σελτζούκους τούρκους.
«...Δέν πρέπει —γράφει— νά αναζητούμε τήν αρχαιότατη Ελλάδα καί τις αρχαιότατες Ελληνικές πόλεις στην Πελοπόννησο, στην Αττική ή στην Δωρίδα, αλλά στις κοιλάδες τού Καυκάσου καί στις ανατολικές ακτές τού Ευξείνου Πόντου, όπου επίσης μπορεί κανείς νά ανακαλύψει καί τά ονόματα, Αιθιοπία, Ευρώπη, Λιβύη καί τις περισσότερες ονομασίες ποταμών καί περιοχών της κατοπινής ευρωπαϊκής Ελλάδος. Εδώ ήταν ή Τραπεζούντα στις όχθες της θάλασσας, μιά από τις παλαιότατες εστίες τού παλαιού πελασγικού ελληνικού λαού..
Η ίδρυση της τοποθετείται πολύ πιό πριν από τή γνωστή γραπτή ιστορία, ήτοι στην εποχή τών μύθων, όπου τότε ή Ευρώπη καλυπτόταν από έλη καί σκοτεινά δάση, εδώ καί εκεί κατοικημένη από λίγους αγρίους ανθρώπους».
Παρουσιάζει ό Fallmerayer σωρεία στοιχείων, πού αποδεικνύουν ότι ή Τραπεζούντα του Πόντου, σαν Μητρόπολη, ίδρυσε πολλές άλλες πολιτείες μέ τό όνομα της σέ διάφορες περιοχές, ακόμη καί στόν ελλαδικό χώρο.
Ή άποψη ότι ό Πόντος αποικίζεται γιά πρώτη φορά από έλληνες τόν 8ο π.Χ. αιώνα δεν αποδεικνύεται ορθή. Είναι αλήθεια, ότι τήν εποχή εκείνη έγκαταστήνονται σέ περιοχές του Πόντου έλληνες, πρώτα από τή Μίλητο καί έπειτα από άλλες περιοχές του ελλαδικού χώρου. Μιλήσιοι «ιδρύουν» τή Σινώπη, Σινωπαΐοι τήν Κερασούντα, τά Κοτύωρα καί τήν Τραπεζούντα.
Αθηναίοι «ιδρύουν» ύστερα τήν 'Αμισό, τή σημερινή Σαμψούντα κλπ.
Αλλά εδώ επισημαίνει ό Fallmerayer μιά σύγχυση, πού επικρατεί στη σκέψη τών συγγραφέων αναφορικά μέ τούς όρους «εποικισμός» καί «αποικισμός». Οί όροι έχουν εννοιολογική συγγένεια, όμως καί διαφέρουν μεταξύ τους.
O«άποικος» μέ την εγκατάσταση του σ' έναν τόπο εκτοπίζει τους γηγενείς, μέ την έννοια ότι ασκεί αυτός πια την εξουσία εκεί.
Ό «έποικος» δημιουργεί μιά «παροικία» καί συχνά επανδρώνει τόν τόπο, όπως ακριβώς γίνεται μέ τό ιωνικό στοιχείο, πού κυριαρχεί στόν Πόντο. ' Αλλά καί χωρίς νά παίξουμε μέ τις λέξεις, όπως κι αν ονομάσουμε τούς έλληνες, πού από τόν 8ο π.Χ. αιώνα καί έπειτα αποικίζουν ή εποικίζουν τόν Πόντο, ένα συμπέρασμα βγαίνει έμμεσα από την ιστορία τούτη:
Οί μεταβαίνοντες την εποχή αύτη στόν Πόντο έλληνες συναντούν εκεί φιλικό περιβάλλον. Οί διαμάχες καί συγκρούσεις γίνονται σέ άλλο επίπεδο καί εξ αιτίας της μη κατά ενιαίο τρόπο πολιτειακής οργάνωσης του Πόντου, όπως σημειώνουμε παρακάτω.
O Μ. Αλέξανδρος, κατά τήν εκστρατεία του πρός ανατολάς, περνάει από τόν Πόντο. Θαυμάζει, καθώς λέγεται, τις εκεί ποντιάδες αμαζόνες γιά τό κάλλος καί τήν ευψυχία τους.
Από σχετικά ποντιακά έθιμα, τραγούδια καί χορούς, αποδεικνύεται ότι ή διάβαση του μακεδόνα στρατηλάτη από τόν Πόντο έχει αφήσει εκεί ανεξίτηλα ίχνη τής θρυλικής μορφής καί εκπολιτιστικής αποστολής του.
Τό 301 π.Χ. ιδρύεται τό Βασίλειο των Μιθριδατών στόν Πόντο μέ πρωτεύουσα τήν Τραπεζούντα, πού καταλύεται από τούς Ρωμαίους τό 66 ή 64 π.Χ.
Κατά τή ρωμαϊκή εποχή ό Πόντος είναι επαρχία του ρωμαϊκού κράτους. Στη βυζαντινή περίοδο αποτελεί «θέμα» τής βυζαντινής αυτοκρατορίας. Ούτε ή ρωμαϊκή εξουσία ούτε καί εκείνη του βυζαντίου είναι τόσο αισθητή στη χώρα του Πόντου, εξ αιτίας κυρίως του απομακρυσμένου του εδάφους. Τό ίδιο περίπου συμβαίνει καί επί τουρκοκρατίας.
Κρίσιμο γεγονός γιά τήν ιστορία του ποντιακού ελληνισμού αποτελεί ή ίδρυση τής αυτοκρατορίας των Κομνηνών μέ πρωτεύουσα τήν Τραπεζούντα τό 1204, πού γίνεται μέ αφορμή τήν κατάληψη τής Κωνσταντινουπόλεως από τούς Φράγκους τό ίδιο έτος. Τήν αυτοκρατορία τής Τραπεζούντας ιδρύει ό Αλέξιος Α' Κομνηνός.
Ο βίος της διαρκεί 257 χρόνια. Καταλύεται από τούς τούρκους 8 χρόνια μετά τήν άλωση τής Κωνσταντινουπόλεως ήτοι τό 1461. Ό Δαυίδ είναι ό τελευταίος αυτοκράτορας. Τό κράτος αυτό του Πόντου στέκει φωτεινό καί μαχητικό προπύργιο ελληνισμού στό χώρο τής Ανατολής.
Στάθης Ευσταθιάδης
Santeos
28 Aπρίλη '11 16.39'
