0 Στρατηγός Αντών πασάς ή Αντών Καραπέγ (Χατζηελευθερίου Αντώνιος
Ο πιο περίφημος και πιο πολυτραγουδισμένος από όλους τους οπλαρχηγούς του Πόντου ήταν χωρίς αμφιβολία ο Αντών πασάς ή Αντών Καραπέγ, όπως τον φώναζαν με τον τίτλο αυτό πολλοί Παφρηνοί συμπολεμιστές του.
Γεννήθηκε το 1888 στο χωριό Κουρούκοκτσε ή Γουρούκοκτσε της Πάφρας του Πόντου.
Το 1912, όταν πλέον ίσχυε το καθεστώς του Χουριέτ (Δημοκρατία των νεοτούρκων) ο Αντώνης Χατζηελευθερίου κλήθηκε στρατιώτης από τους Τούρκους σε ηλικία 24 χρόνων μαζί με άλλους Έλληνες.
Ο Αντώνης, από τη φύση του ανήσυχος και ζωηρός, δεν ήθελε να καταταχθεί στον τουρκικό στρατό. Οι συγχωριανοί του όμως φοβούμενοι αντίποινα από μέρος των Τούρκων τον συμβούλευσαν και τον έπεισαν να καταταχθεί στον τουρκικό στρατό. Το Μάρτιο του 1912 παρουσιάζεται στο στρατολογικό γραφείο της Πάφρας και από εκεί στέλνεται στη Σαμψούντα και κατόπιν στην Αμάσεια, για να καταταχθεί στο 4ο Σώμα στρατού.
Μετά όμως από 6 μηνών θητεία, και συγκεκριμένα το Σεπτέμβριο του 1912, λιποτακτεί από τον τουρκικό στρατό και μετά από πολλές ταλαιπωρίες και περιπέτειες έρχεται incognito στην περιοχή του, το Γουρούκοκτσε, και βρίσκεται συνεχώς στα γύρω βουνά.
Μέχρι την κήρυξη του Α' παγκοσμίου πολέμου του 1914 ο Αντών αγάς με άλλο όνομα παριστάνει τον ζωέμπορο και κινείται σε απομεμακρυσμένα από το δικό του χωριά της περιοχής Πάφρας -Σαμψούντας.
Στα βουνά, όπου συνήθως κρύβονταν, βρήκε εκατοντάδες άλλους Έλληνες που είτε δεν είχαν διόλου καταταγεί στον τούρκικο στρατό και ήσαν φυγόστρατοι είτε είχαν δραπετεύσει από τα τάγματα εργασίας και ήσαν οι λεγόμενοι λιποτάκτες (γατσάχ). Έτσι μαζί με αυτούς δημιούργησε το πρώτα αντάρτικα τμήματα για την προστασία τόσο των ιδίων, αλλά και των διαφόρων οικογενειών, που από το φόβο των αντιποίνων εκ μέρους των Τούρκων είχαν καταφύγει κι αυτοί στα βουνά.
Μεταξύ των οικογενειών αυτών που είχαν καταφύγει στο βουνό ήταν και η οικογένεια της Πελαγίας Οξούζογλου από το χωριό Κωστάνουσαγί.
Εκεί γνώρισε ο Αντών αγάς την Πελαγία και στις αρχές του 1915 την πήρε ως σύζυγο του.
Έτσι από τις αρχές του 1915 ως επικεφαλής μιας μεγάλης ομάδας Ελλήνων ανταρτών, αρχίζει τον ένοπλο αγώνα κατά των Τούρκων. Στην Αμάσεια, όπου υπηρετούσε, είχε μυηθεί στην τέχνη του πολέμου, ως προς τη στρατηγική και τακτική των επιχειρήσεων που δίδασκαν οι Τούρκοι στους στρατιώτες τους και, παρά τη σκληρή και απάνθρωπη μεταχείριση σε βάρος του εκ μέρους των Τούρκων αξιωματικών, έκανε υπομονή μέχρις ότου βρήκε την κατάλληλη ευκαιρία, εκτέλεσε τον Τούρκο σκοπό του στρατοπέδου και δραπέτευσε.
Στο βουνό Νεπιέν, όπου είχε τα λημέρια του, είχε φροντίσει να έχει δυνατά και ταχυκίνητα άλογα, για τις διάφορες μετακινήσεις τόσο του ιδίου όσο και των ανταρτών του.
Στο μεταξύ οι Τούρκοι αρχίζουν και καίνε τα σπίτια Ελλήνων που είχαν δραπετεύσει από το στρατό και καταπιέζουν με διάφορα προσχήματα τους οικείους των λιποτακτών, πολλοί από τους οποίους αναγκάζονται να φύγουν στη Ρωσία ή σε άλλες πόλεις.
Με τα όπλα που προμηθευόταν ο Αντών αγάς από τη Ρωσία και με αυτά που έφερναν μαζί τους οι Έλληνες λιποτάκτες του τουρκικού στρατού, αλλά και με αυτά που μπορούσαν και αγόραζαν από διάφορους εμπόρους όπλων στην περιοχή, δημιούργησε μια αξιόλογη δύναμη ανταρτών έτοιμων για ανοικτό πόλεμο κατά των Τούρκων.
Οι Παφραίοι, καλοί και εμψυχωμένοι πολεμιστές, από την εποχή ακόμα του περίφημου Καρά-τσοτσουκ και Χιντά, κατευθύνονται στις ακτές της Πάφρας στον Εύξεινο Πόντο για τη μεγάλη αποστολή.
Μετά από πολλών ωρών αλλά και ημερών πορεία φθάνουν στα ψηλώματα του Καλλινιλή Νταγ και από εκεί βλέπουν τη γαλάζια θάλασσα, τον Εύξεινο Πόντο, οπότε λίγο ακόμα και οι αντάρτες φθάνουν στον προορισμό τους.
Περήφανος πάνω στο άλογο του ο Αντών πασάς, δίπλα-δίπλα με την αμαζόνα του αντάρτικου την ξακουστή γυναίκα του Πελαγία, που τον ακολουθεί άγρυπνη σε κάθε βήμα.
Λίγο πιο πίσω τους ακολουθεί ο γραμματικός του (ένας άλλος Τερτσέτης του Κολοκοτρώνη). Νέος με γαλάζια και διαπεραστικά μάτια, γεμάτος σοφία και σύνεση, ένα παλικάρι μόλις 25 χρόνων, απόφοιτος του αμερικάνικου Κολλεγίου της Μερζιφούντας, του αστικού γυμνασίου της Σαμψούντας και του φροντιστηρίου της Τραπεζούντας, ο Ηλίας Πάνου του Γρηγορίου, εθελοντής αντάρτης που εγκατέλειψε το επάγγελμα του δασκάλου, από το χωριό Απτουραχμανλή του Ακ Ταγ Ματέν.
Είχε έρθει σ' αυτά τα μέρη σα δάσκαλος και είχε τοποθετηθεί στη Χαϊτάλαπα της Πάφρας από τον Επίσκοπο Ζήλωνα Ευθύμιο Αγριτέλη, το ρασοφόρο ήρωα της Πάφρας του Πόντου.
0 Πάνου με κάθε λεπτομέρεια καταγράφει και εξιστορεί, σημειώνει και αποθανατίζει την κάθε ενέργεια του μεγάλου Πάφραλη αρχικαπετάνιου Αντώνη Χατζηελευθερίου. (Αντών πασά ή Αντών Καραπέγ) από το χωριό Κουρούκουτσε.
Οι Ρώσοι στην Τραπεζούντα και η ανακήρυξη τον Αντών πασά
ως γενικού αρχηγού των ανταρτικών τμημάτων στο δυτικό Πόντο
Τον Απρίλιο του 1916 μπαίνουν τα ρωσικά στρατεύματα στην Τραπεζούντα. Στη συγκέντρωση της Τραπεζούντας, που ακολουθεί, πήραν μέρος σχεδόν όλοι οι μεγάλοι οπλαρχηγοί του Πόντου που δρούσαν στα διάφορα μέρη την εποχή εκείνη όπως:
Ο Ευκλείδης Κουρτίδης από τη Σάντα, ο Αναστάσιος Παπαδόπουλος ή Κοτζά Αναστάς από το χωριό Τεβ Κιρίς του Έρπαα μαζί με τον υπαρχηγό του Τελή Σωκράτ από την κωμόπολη Λαδίκ (Λαοδικεία), ο Δημήτριος Χαραλαμπίδης ή Τσιμενλή Τιμά από το χωριό Τσιμενλή της Σαμψούντας, ο Στυλιανός Κοσμίδης (Ιστίλ αγάς) και ο Βασίλειος Ανθόπουλος ή Βασίλ Ουστάς από τη Σαμψούντα, ο Κυριάκος Παπαδόπουλος ή Κισά Μπατσάκ, από το χωριό Τσορτουκλή του Βεζίρ Κιοπρού και καπετάνιος στο ΤαφσανΝταγ (αρχαία Ανδρα), ο Πιτς Βασίλ ή Βασίλ αγάς (Τσαουσίδης Βασίλειος) από το χωριό Κοπτσήταγ της Κάβζας και καπετάνιος στο Γιουντάγ, ο Ιπποκράτης Δεδέολγου ή Ιπποκ από το Ισακλή Μαχαλεσί της Πάφρας (αρχαίος Γαζηλώνας - Πάφρας), καπετάνιος του Νεπιέν νταγ, ο Σταυρίδης Συμεών ή Χαμπιλιν Συμεών Αγάς και ο ανεψιός του Αντύπας Καρυπίδης από την Τάχνα της Πάφρας, καπεταναίοι του Γιουνταγ, ο Καπουτσίδης Αβραάμ Κοτσακαφανίν
Αβράχ από το χωριό Αΐτογλ και καπετάνιος του Ταφσάν νταγ και Γιουνταγ, καθώς και πολλοί άλλοι οπλαρχηγοί που συνόδευαν τους μεγάλους την εποχή εκείνη οπλαρχηγούς των ποντιακών βουνών.
Οι παραπάνω καπεταναίοι τον Ιούνιο του 1916 συγκεντρώνονται στη Μητρόπολη της Τραπεζούντας, όπου, παρουσία του Μητροπολίτη Χρύσανθου και του Ρώσου στρατηγού Διοικητή, ανακηρύσσεται ο Αντώνιος Χατζηελευθερίου ή Αντών πασάς ή Αντών αγάς ή αλλιώς Αντών Καραπέγ από τη ρωσική κυβέρνηση, από το Μητροπολίτη Χρύσανθο και από όλους τους παρευρισκόμενους στη συγκέντρωση αυτή οπλαρχηγούς, ως γενικός αρχηγός όλων των ανταρτικών τμημάτων του δυτικού Πόντου, που δρούσαν την εποχή εκείνη στο δυτικό Πόντο, και στη συνέχεια αναγνωρίζεται και από την ελληνική κυβέρνηση.
Η αναγνώριση αυτή του Αντών πασά ως γενικού αρχηγού είχε γίνει γνωστή και στις τουρκικές αρχές και οι οποίες με σχετική εισήγηση τους στο σουλτάνο ζητούν την επικήρυξη του αντί του ποσού των 5.000 χρυσών λιρών Τουρκίας, που ήταν και η μεγαλύτερη επικήρυξη μετά από αυτή του Καρατσοτσούκ (Κουτσόγλου Αναστασίου) από το Κουρλένταμι της Πάφρας, που έδρασε την περίοδο 1821 σαν αρματολός και κλέφτης στα βουνά της Πάφρας.
Santeos
12 Φλεβάρη '11 20.46'
