Επίσημες Εκθέσεις της Πρεσβείας μας στην Κω/πολη από 14 και 29 Ιανουαρίου, 7 και 29 Φεβρουαρίου 1917. (αρ. αρχ. υπ. εξ. 5079) μεταξύ άλλων αναφέρουν:
«Ογδοήκοντα Έλληνες εκ των πλουσιωτέρων της Αμισού συλληφθέντες άνευ ουδεμιάς αφορμής, εφυλακίσθησαν απομονωθέντες πλήρως, την δε επομένην μετεφέρθησαν εις το εσωτερικόν.
Οι εγκριτώτεροι των ομογενών έσχον την αυτήν τύχην. Την αυτήν ημέραν (27 Δεκεμβρίου 1916) η πόλις επολιορκήθη υπό τουρκικού στρατού, σύμπας δε ο πληθυσμός εκλήθη εις την πλατείαν της άνω Αμισού (Καδίκιοϊ) δια να ακούση δήθεν τον Πασά όστις θα ωμίλει εις το πλήθος.
Δια του τρόπου τούτου συνελήφθησαν άπαντες και ενεκλείσθησαν εις τους στρατώνας, το αυτό συνέβη και εις το χωρίον Ελιάζικοϊ.
Πάντες οι συλληφθέντες, άνδρες, γυναίκες άνευ άλλων ενδυμάτων, γέροντες και ασθενείς υποβασταζόμενοι υπό των συγγενών των, λεχώνας και νήπια ωδηγούντο υπό των δημίων καθ' όλην την νύκτα πεζοί δια μέσου χιονοσκεπών ορέων.
 |
| Η πλατεία Ωρολογίου.Εδώ κρεμούσαν οι Τούρκοι τα ελληνικά νιάτα της Σαμψούντας(φωτο Α. θεοφυλάκτου) |
Η τραγική αυτή σκηνή είχε την όψιν αγέλης κτηνών φερομένων εις το σφαγείον, των παιδίων θρηνούντων και ζητούντων εις μάτην άρτον και ύδωρ. Όσοι ασθενείς δεν ήτο δυνατόν να μεταφερθώσιν απέθανον εξ ασιτίας».
»Την 1 Ιανουαρίου επανελήφθη ο διωγμός υποστάντων και των υπολοίπων την αυτήν τύχην και ήδη η πόλις παρουσιάζει την όψιν νεκροταφείου. Οι απελαθέντες έφθασαν εις Καβάκ εν κακή καταστάσει, όπου έθαψαν τους νεκρούς των, εκείθεν δε εξαπεστάλησαν εις Κάφζαν (ΒιλαέτιονΣεβαστείας)απέχουσαν υπέρ τα 80 χιλιόμετρα της Αμισού, τα οποία διήνυσαν εις τέσσαρας ημέρας, καθ' ας έμειναν νήστεις».
»Κατά την οδοιπορίαν ταύτην πολλοί απέθανον εκ της πείνης, του ψύχους και των κακουχιών. Εκ Κάζας απεστάλησαν εις Τσορούμ Βιλαέτιον της Αγκύρας. Καθ' οδόν τα κοράσια πεπεισμένα περί της τύχης ήτις ανέμενεν αυτά, έψαλλον "έχε γεια καυμένε κόσμε, έχε γεια γλυκειά ζωή".
Αφ' ης ημέρας ο Ρεφήτ Πασάς ήλθεν εις Αμισόν , ο τόπος μετεβλήθη εις Άδην.
»Την 17 και 18 Ιανουαρίου επανελήφθησαν αι συλλήψεις και αι απελάσεις. Εν τω μεταξύ τα καταστήματα ελεηλατήθησαν τη διαταγή της Κυβερνήσεως και Τούρκοι χωρικοί εισερχόμενοι εις τα χωρία αρπάζουσι τα κτήνη, υποζύγια, ενδύματα και άπασαν την κινητήν των Χριστιανών περιουσίαν και είτα παραδίδουσι τας οικίας των εις το πυρ».
Από τα Πρακτικά της Γ' Εθνοσυνέλευσης στην Αθήνα, Απρ. 1921.
Santeos
20 Ιουλη '11 13.13'
