Νά σαν την μάναν πού γεννά τα τράντα χρόνια μίαν
κι έφτάει υίόν τραντέλλεναν καί νύφεν γαλαφόραν.
Έφτάει υίόν τραντέλλεναν, Άκρίταν σά ραχία,
έβγαίν' καί πάει σόν πόλεμον γιά την έλευθερίαν.
τραντέλλενας = o τριάντα φορές έλληνας, βέρος έλληνας,
γαλαφόρα = με άφθονο γάλα, πού ανατρέφει καλούς πολεμιστές.
Τριάντα φορές Έλληνες
Χαρά στη μάνα όπου γεννά κάθε τριάντα χρόνια,
γεννά γιό βέρο έλληνα καί νύφη Άκριτομάνα.
΄Έλληνα καί τραντέλληνα, 'Ακρίτα στις κορφούλες,
κινά καί πάει στον πόλεμο γιά την Ελευθερία.
...Οί πόντιοι ακρίτες κινούνται μέσα σ' ένα δικό τους κόσμο.Έθνος, κοινωνία, οικογένεια, αποτελούν τα βασικά ιδανικά τους.
Ριζοβολημένοι στις εσχατιές της Ανατολής, αισθάνονται ότι έχουν ιδιαίτερο χρέος, νά προασπίζουν τα συμφέροντα της πατρίδας. Γι' αυτό ακριβώς, δεν αρκούνται με την διαπίστωση, ότι είναι απλώς Έλληνες.
Αισθάνονται την ανάγκη, νά καταξιώνουν τον φυλετισμό τους με τρόπο μεγαλειώδη. Καί εκπληρώνουν αύτη την αποστολή τους στό ακέραιο. Γίνονται υπερέλληνες, τραντέλλενοι, δρακέλλενοι.
Οί ακρίτες τραντέλλενοι βρίσκονται σε υπερένταση με τούς συνεχείς αγώνες τους. Οι θυσίες τους είναι μεγάλες. Ζουν μέσα σε αντίξοες περιστάσεις. Το Βυζαντινό κράτος κατανοεί, ορισμένες φορές, τη θέση τους καί παραχωρεί σ' αυτούς μερικά προνόμια (π.χ., φορολογικές απαλλαγές).
Αλλά, οί ιδιόρρυθμες συνθήκες ζωής στα σύνορα καί ή έλλειψη κατανόησης από το κράτος οδηγούν, πολλές φορές, σε απειθαρχίες. Οί ακρίτες εναντιώνονται στις διαταγές των αυτοκρατόρων. Ο Δούκας (Διοικητής) τής Τραπεζούντας αντιμετωπίζει συχνά τέτοια προβλήματα.
Το φαινόμενο παρατηρείται καί κατά την περίοδο της αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας (1204-1461). Συγκρούονται οι ανακτορικοί (η ρίζα τής γενιάς τους βρίσκεται στήν Κωνσταντινούπολη καί είναι γνωστοί ως «Σχολάριοι») με τις παλιές τραπεζουντιακές οικογένειες.
Οί τραντέλλενοι, το 1461 αγνοούν την αυτοκρατορική εξουσία. Περιφρονούν τούς συνθηκολόγους καί δίνουν μόνοι τους την ύστατη μάχη τιμής ενάντια στον Μωάμεθ Β'. Μετά την κατάληψη τής Τραπεζούντας, συνεχίζουν την αντίσταση τους, αρκετές δεκαετίες, στα βουνά του Πόντου, εμπνέοντας με το λαμπρό παράδειγμά τους τις επερχόμενες γενεές.
Στάθη Ευσταθιάδη
"ΤΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ ΤΟΥ ΠΟΝΤΙΑΚΟΥ ΛΑΟΥ"
Εκδοτικός οίκος Αδελφών Κυριακίδη
Θεσσαλονικη 1992
Santeos
30 Οκτώβρη '11 10.17'
