Άρχή Κάλαντα
Αρχή Κάλαντα κι αρχή του χρόνου — κι αρχή του χρόνου,
πάντα Κάλαντα, πάντα του χρόνου — πάντα του χρόνου,
Αρχή μήλον έν κι αρχή κυδών' εν — κι αρχή κυδών' εν,
κι αρχή βάλσαμον τό μυριγμένον — τό μυριγμένον.
Εμυρίστεν άτο ό κόσμος όλεν — ο κόσμος όλεν,
γιά μυρίστ' άτο κι εσύ αφέντα — καλέ μ' αφέντα.
Έρθαν καλά παιδία σήν πόρταν — καί ξάν σήν πόρτα σ',
άψον τό κερί σ' κι έλα σήν πόρτα σ' — κι έλα σήν πόρτα σ'.
Χά μηλόπα, χά ξερά τζιρόπα — ξερά τζιρόπα,
χά ξερά, μαύρα κοκκιμελόπα — κοκκιμελόπα.
(Χρόνια πολλά πάντα καί του χρόνου)
***
τζιρόπα = φρούτα φουρνιασμένα ή
ξηραμένα στόν ήλιο,
κοκκιμελόπα = τζάνερα, είδος μικρών δαμάσκηνων.
ΣΥΝΤΟΜΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ
Ό στίχος είναι δεκασύλλαβος. Τό δεύτερο ημίστιχο επαναλαμβάνεται κατά τήν εκτέλεση του τραγουδιού. Τροχαϊκό είναι τό μέτρο, χωρίς όμως απόλυτη πειθαρχία σ' αυτό.
Ό σκοπός, σέ αντίθεση μέ τά Χριστουγεννιάτικα Κάλαντα «Χριστός 'γεννέθεν...», είναι αρκετά εύθυμος. Ανταποκρίνεται στό χαρμόσυνο γεγονός του ερχομού του Νέου "Ετους.
Μέ τή λέξη «Αρχή» υποδηλώνεται με
έμφαση τό ξεκίνημα της καινούργιας χρονιάς. Η φράση «Αρχή μήλον εν κι άρχή
κυδών' εν» αποτελεί υπαινιγμό γιά τό καλάντισμα της βρύσης με μήλα, κυδώνια
κλπ. λίγο πριν από τά μεσάνυχτα τής Πρωτοχρονιάς. Τούτο γίνεται από ελεύθερες
κοπέλες, για να ανοίξει η τύχη τους. Οι κοπέλες φεύγουν μετά τό καλάντισμα καί ύστερα
άπό λίγο πλησιάζουν στη βρύση τά ελεύθερα παλληκάρια, που τρώνε τα μήλα καί
φαρμακώνονται από τόν έρωτα.
Σταθης Ευσταθιαδης
Τα τραγουδια του Ποντιακου λαου
Εκδοσεις Αδελφων Κυριακιδη
Santeos
30 Δεκεμβρη ΄10 20.27'
