Χριστός 'γεννέθεν
Χριστός 'γεννέθεν, χαράν σόν κόσμον,
χά καλή ώρα, καλή σ' ημέρα.
Χά καλόν παιδίν οψέ 'γεννέθεν
οψέ 'γεννέθεν, ουρανοστάθεν
Τον εγέννεσεν η Παναγία,
Τόν ένέστεσεν Αϊ-Παρθένος.
Εκαβάλκεψεν χρυσόν πουλάρι
κι εκατήβεν σό σταυροδρόμι.
Έρπαξαν Άτον οι χίλ' Εβραίοι,
οι χίλ' Εβραίοι καί μύριοι Εβραίοι.
Ας ακρεντικά κι ασήν καρδίαν,
αίμαν έσταξεν, χολή 'κ' έφάνθεν.
Ούμπαν έσταξεν, καί μύρος έτον,
μύρος έτον καί μυρωδία.
Εμυρίστεν άτο ο κόσμος όλεν,
γιά μυρίστ' άτο κι εσύ αφέντα.
Σύ αφέντα, καλέ μ' αφέντα.
Έρθαν τή Χριστού τα παλληκάρια
και θημίζνε τόν νοικοκύρην,
νοικοκύρη μ' καί βασιλέαν,
Δέβα σό ταρέζ' κι έλα σήν πόρταν,
δός μας ούβας καί λεφτοκάρυα.
Κι αν άν'εϊς μας, χαράν σήν πόρτα σ'.
(Καλά Χριστούγεννα καί σ' ετη πολλά).
***
ακρεντικά = πλευρά,
χολή = θυμός, παρεξήγηση,
ταρέζ' = ράφι,
οΰβας = σταφύλια, σταφίδες.
ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΣΧΟΛΙΑ
Τά χριστουγεννιάτικα τούτα Κάλαντα παρουσιάζουν αρκετές ιδιορρυθμίες καί ιδιοτυπίες. O στίχος είναι δεκασύλλαβος.
Δεν υπάρχει σταθερό ποιητικό μέτρο. Εμφανίζεται τό ιαμβικό αλλά καί τό τροχαϊκό μέτρο. Ιδιόρρυθμη είναι και η μελωδία του σκοπού.
Στον Πόντο δεν ήταν άγνωστα και άλλα χριστουγεννιάτικα Κάλαντα, όπως το «Χριστούγεννα-Πρωτούγεννα κλπ.».
H παραπάνω παραλλαγή, γνωστή στον ανατολικό Πόντο, εκφράζει με τον πιο αυθεντικό τρόπο την ψυχική συγκίνηση του ποντιακού λαού την παραμονή των Χριστουγέννων.
Όλα τα στοιχεία του τραγουδιού δείχνουν, ότι είναι το αρχαιότερο στό είδος του. Φαίνεται ότι έχει βυζαντινή προέλευση.
Μέσα ιδίως στα σκοτεινά χρόνια της δουλείας, τό ψάλσιμο αυτού του τραγουδιού από όμιλο παιδιών έξω από την πόρτα κάθε σπιτιού, δημιουργεί πολλή συγκινητική ατμόσφαιρα.
Τό περιεχόμενο του έχει πληρότητα από κάθε άποψη. Δεν γίνεται μόνο αναφορά στη Γέννηση του Σωτήρα Χριστού, αλλά καί στα Πάθη καί την Ανάσταση Του.
Τό γεγονός της Γέννησης του Χριστού αποτελεί χαρά μεγάλη. Είναι ή μεγάλη ελπίδα γιά τή σωτηρία του κόσμου.
Γιά τους σκλαβωμένους ποντίους, αποτελεί τή φωτεινή ελπίδα γιά την απελευθέρωση τους. Τά ποντιόπουλα, ψάλλοντας κάθε φορά τά Κάλαντα τούτα, ζωντανεύουν τούτη την ελπίδα, καθώς καί όλους τούς άλλους θρύλους του Γένους.
Η δεινοπάθεια του Χριστού στα χέρια τών κακούργων εβραίων δίνει, μέ τρόπο αναλογικό, την εικόνα της ψυχικής ταλαιπωρίας του σκλαβωμένου ποντιακού λαού.
Όπως ό Χριστός μέ καρτερία υπομένει τά βασανιστήρια Του, έτσι καί οι έλληνες του Πόντου υπομένουν τή δουλεία. Δεν χάνουν ποτέ την πίστη τους γιά Ανάσταση καί εθνική ελευθερία.
Τό Αίμα του 'Ιησού είναι ιερό. Είναι «μύρο», πού ή ευωδία του απλώνεται σε όλο τον κόσμο. Ό πόνος του Θεανθρώπου μετουσιώνεται σε αγάπη γιά όλους τούς ανθρώπους.
Πολύτιμη, σαν το Αίμα του ' Ιησού, ή ελευθερία τών σκλαβωμένων Ελλήνων. Τό μήνυμα της απλώνεται στα πέρατα της οικουμένης. Κατασυγκινεί όλους τούς λαούς, εκτός από μερικούς «Μεγάλους» καί «Ισχυρούς», οι όποιοι εναντιώνονται στην ιδέα της ελευθερίας καί προκαλούν τον ξεριζωμό.
Στό δημοτικό τούτο ποιητικό καί μουσικό δημιούργημα συνδυάζεται τό στοιχείο της χαράς μέ τό δραματικό στοιχείο. Εκφράζεται, μέ τρόπο ολοκληρωμένο, ή φύση της ζωής. Ή ζωή του ελληνικού έθνους αποτελεί λαμπρό προς τούτο παράδειγμα.
H ποντιακή μούσα ταυτίζει την πορεία του μέ εκείνη του Σωτήρα Χριστού. Εκείνος γιά τή σωτηρία τών ανθρώπων σταυρώνεται. Τό ελληνικό έθνος γιά την πολιτιστική του προσφορά στό βωμό της ανθρωπότητας πολλές φορές σταυρώνεται. O ξεριζωμός τών ποντίων -καί όλων τών άλλων ελλήνων της Ιωνίας- καί ή βιβλική έξοδος τους από την ιερή γη είναι «Σταύρωσις λαού ολόκληρου».
Γι' αυτό και η μούσα του, μέσα στη χαρμόσυνη γιορταστική ατμόσφαιρα των Χριστουγέννων, αφήνει κάθε φορά και νότες διαμαρτυρίας για ό,τι συνέβη.
Στάθη Ευσταθιάδη
"Τα τραγουδια του Ποντιακου λαου"
Εκδοσεις Αδελφων Κυριακιδη.
Santeos
21 Δεκεμβρη '10 09.56'
