Κατάρες και Αντικατάρες

Οι άνδρες συνήθως ζητούν εκδίκηση στην αδικία που τους γίνε­ται. Μόνο οι γέροντες, που δεν μπορούν λόγω ηλικίας να εκδικηθούν και οι ιερωμένοι λόγω του "σχήματος" καταριόταν, καμιά φορά και την κατάρα τους την έτρεμαν οι Σανταίοι.

Οι Σανταίες πίστευαν απόλυτα στη Θεία Δίκη, γι' αυτό και προ­σπαθούσαν να μη την προκαλέσουν με κακές πράξεις.

Ο Στάθης Αθανασιάδης - Γεροστάθης μας διηγείται μια ιστο­ρία που δείχνει την πίστη που είχαν στην Θεία Δίκη.

Κάποτε, λέει, ο Γεώργιος Κούρτσος, μουχτάρης (Πρόεδρος) στο χωριό Κοζλαράντων Σάντας πήγαινε στην Γέμουρα, ένα παραλιακό χωριό κοντά στην Τραπεζούντα, να φορτώσει καλαμπόκι.

Πηγαίνοντας, πέρασε πρώτα από το σπίτι της Σόνας Χειμωνίδη και της ζήτησε ένα μικρό χρηματικό ποσό που του χρωστούσε.

- Αχ! Αφέντη, του είπε, η Σόνα. Αυτή τη στιγμή δεν έχω να σε  δώσω. Όχι πως ξέχασα το χρέος μου. Περίμενε λίγες μέρες, θα τα βολέψω κάπως και θα στα φέρω.

Εκείνος θύμωσε και σήκωσε το ραβδί του να την χτυπήσει. Η Σόνα το κατάλαβε και έκανε να φύγει. Την πέτυχε όμως το ραβδί  ξυστά στο σβέρκο και της έκοψε την πλεξούδα των μαλλιών της.

Όταν η Σόνα γύρισε και είδε την πλεξούδα της καταγής, πληγώθηκε τόσο που σήκωσε τα χέρια της προς τον Ουρανό και φώναξε  με πόνο ψυχής:

- "Αν είμαι Θεού πλάσμαν, νά κόφκεται τό χέρ'-ν'ατ!" (Αν είμαι πλάσμα του Θεού, να του κοπεί το χέρι!).

 Ο Κούρτσος συνέχισε τον δρόμο του, φόρτωσε το καλαμπόκι και γυρίζοντας για το χωριό, στον δρόμο συνάντησε δύο Τούρκους ληστές.

 Συγκρούστηκε μαζί τους και κάποια στιγμή τον χτύπησε ο Τούρκος με την μαχαίρα του και σχεδόν του έκοψε το χέρι, που κρε­μάστηκε στον ώμο του. Το συγκρατούσε μόνο λίγο κρέας και το δέρ­μα.

Έφτασε στο χωριό, φώναξαν ένα χότζα - χειρουργό, του έκοψε το χέρι και έτσι έμεινε κουλός.

Όλοι τότε και η Σόνα και οι συγχωριανοί είπαν: "Τη Σόνας ή κατάρα έπήφτασεν' άτόν", τον έπιασε η κατάρα της Σόνας.

Ο Θεός τον τιμώρησε. Οι συνηθέστερες κατάρες των γυναικών ήσαν:

- Αίματα και φαρμάκια να έρχουν ας 'ς σήν καρδία σ'!

- Άνάπαγος νά γίνεσαι!

- Άπάν' 'ς σήν κοιλίαν νά σύρκεσαι (να σέρνεσαι στη γη)!

- Γιλτουρούμ' νά κρεμίζ' άπάν-ισ' ό Θεόν (κεραυνός να σε κά­ψει)

- Καλόν ήμέραν νά μή έλέπ'ς (δείς)!

- Νά καίει 'σε ό Θεόν!

- Κοχράκαν καί κουτούλαν νά έλέπω 'σε! (μαυροντυμένη και χήρα να σε δω!)

- Νά μή χαίρεσαι!

- Νά σκούται τ' όνεμα σ'! (Να αφανιστεί το σόι σου).

- Νά μή σταυρών'ν καί θεκ'ν' έσε! (Να πας ασταύρωτος)

- Άνόμματος νά λάσκεσαι! (Τυφλός να γυρίζεις)!

- Νά τσακούνταν τά χέρα σ', τά ποδάρα σ'! (Να σπάσουν τα χέ­ρια σου, τα πόδια σου!)

- Νά λαγγάεις άμον σκύλλος καί ή ψή σ' νά μή έβγαίν'! (Να ουρλιάζεις σαν το σκύλο κα να μη βγαίνει η ψυχή σου!)

- Τη Τροιάδας τά κακά νά έρχουν 'ς σό κιφάλι σ'! (Να σου έρ­θουν οι συμφορές της Τροίας!)

- Χάΐρ' νά μή έλέπ'ς! (Καλό να μη δεις!)

- Ψωμίν νά μή χορτάεις!

- Σ' σόν πουρνόν νά μή ρούεις! (Να μη ξημερωθείς!)

- Νά ψοφάς καί νά χάσαι! (Να ψοφήσεις και να χαθείς!)

- Ό Θεόν νά κόφτ' τά χρόνα σ'!

- Σ' σήν κοιλίαν νά έεις καί ς' σήν άγκάλαν νά μή έεις! (Να μέ­νεις έγκυος, αλλά στην αγκαλιά σου παιδί να μη κρατήσεις!)

Για να μη πραγματοποιηθούν, "νά μή πιάν'νε" οι κατάρες χρη­σιμοποιούσαν τις απευχές - αντικατάρες:

Έφτυναν τον κόρφο τους λέγοντας:

"Άπ' έμέν καί ς' έσέν!", (από μένα σε σένα).

Έκαμναν στον Σταυρό τους και λέγανε:

"Ό Θεόν κατά τήν καρδίαν άτ, νά δί' τόν κάθα είναν!" (Ο Θεός ανάλογα με την καρδιά του να δίνει στον καθένα!).

Έλεγαν: "Έξ' καί μακρά!", (μακριά από μένα!). "Κωφά τ' ώτία π' άκούγ'ν' άτο" (Η κατάρα νά μη εισακουστεί!). "Άς σο στόμα σ' καί ς' σόν κόλο σ'", (εσύ να κακοπάθεις).

Πολλές φορές όταν δίνανε βαριές κατάρες στα παιδιά τους, το μετάνοιωναν.

Τότε έπεφταν στα γόνατα και κοιτάζοντας τον ουρανό έλεγαν:

- Νά ξεραίνεται η γλωσσά μ', ή

- Θέ μ' σχώρα 'με, κι έξερα ντο έλεγα. Έσύ έμέν μ' ακούς, ή

- Θέ μ' ς' έμέν νά έρ'ται τό κακόν, ή

- Θέ μ', γιατί κι εφίνες 'με ς' σόν τόπο μ'!

Πόπη Τσακμακίδου-Κωτίδου 

"ΟΙ ΓΥΝΑΙΚΕΣ ΤΗΣ ΣΑΝΤΑΣ ΤΟΥ ΠΟΝΤΟΥ"

Εκδοσεις: Αφων κυριακίδη

Santeos

24 Φλεβάρη '11   21.43'